Ból w klatce piersiowej


Ból w klatce piersiowej stanowi jedną z najczęstszych dolegliwości zgłaszanych lekarzom. Pacjenci zazwyczaj skarżą się na dyskomfort, który opisują jako rozrywanie, ucisk, niestrawność, wzdęcie z odczuciem odbijania, palenie lub tępy, kłujący, czasem również ostry ból przeszywający klatkę piersiową.

Zazwyczaj odczuwając ból zlokalizowany w klatce piersiowej podejrzewamy, że boli nas serce. Wówczas wiele osób odczuwa jednocześnie niepokój, a nawet strach przed śmiercią. Przyczyną powstających bólów mogą być choroby dotyczące układu sercowo-naczyniowego, ale nie tylko. W większości przypadków odczuwany bóle jest imitowany przez inne dolegliwości, które z sercem lub jakąkolwiek chorobą nie mają nic wspólnego. Jednak nie znaczy to, że ból taki można lekceważyć.

Warto pamiętać, że ból w klatce piersiowej u dzieci oraz dorosłych poniżej 30 roku życia najprawdopodobniej nie jest objawem niedokrwienia mięśnia sercowego. Jednak zawał może wystąpić także u osób po 20 roku życia. Zdecydowanie częstszą przyczyną bólu w klatce piersiowej w tej grupie wiekowej są choroby układu mięśniowo-szkieletowego oraz płuc.

Przyczyny powstawania

Lekarz osłuchuje klatkę piersiowąBól w klatce piersiowej może mieć wiele przyczyn, od niegroźnego wysiłkowego naciągnięcia mięśni przy wykonywaniu ćwiczeń, do groźnych dla zdrowia i życia chorób, takich jak dusznica bolesna, czy zawał serca. Ból w klatce piersiowej towarzyszyć może wielu schorzeniom obejmującym nie tylko układ sercowo-naczyniowy, ale również pokarmowy, nerwowy oraz mięśniowo-szkieletowy. Ból w okolicach serca wywoływany może być też przez urazy lub psychiczny stan osoby chorej. Z tego względu jego przyczyny mogą być bardzo zróżnicowane.

Bóle dotyczące klatki piersiowej podzielić można na bóle pochodzenia sercowego oraz bóle innego pochodzenia. Typowym bólem dotyczącym układu sercowo-naczyniowego jest ból dławicowy, określany także jako ból wieńcowy pojawiający się przy niedokrwiennej chorobie serca. Najczęściej lokalizuje się za mostkiem, jest krótkotrwały i po kilkunastu minutach lub zaraz po zażyciu nitrogliceryny ustępuje. Jeżeli ból utrzymuje się dłużej lub nie ustępuje po zażytych lekach może to świadczyć o zawale mięśnia sercowego. Ból wieńcowy nasila się po wysiłku fizycznym, przy odczuwanym stresie, niskiej temperaturze otoczenia, po spożyciu posiłku lub po wystąpieniu tachykardii. Może być charakteryzowany jako tępy, dławiący, piekący, gniotący lub też rozdzierający. Promieniuje do ramion, szyi oraz żuchwy i jest to tak zwany typowy ból wieńcowy. Natomiast ból wieńcowy nietypowy może przyjmować objawy innych chorób i pojawiać się np. w dolnych częściach klatki piersiowej lub też w okolicach jamy brzusznej, czy nadbrzusza.

Choroba niedokrwienna serca często prowadzi do zawału. Jej przyczyn może być wiele, jednak głównym czynnikiem sprzyjającym powstawaniu choroby niedokrwiennej serca jest miażdżyca. W celu zmniejszenia ryzyka jej rozwoju, a w konsekwencji także zawału mięśnia sercowego zaleca się podjęcie odpowiednich działań profilaktycznych, do których należą:

  • normalizacja wagi ciała,
  • regularne ćwiczenia fizyczne,
  • zaprzestanie palenia papierosów,
  • unikanie stresów,
  • prawidłowe leczenie nadciśnienia tętniczego, cukrzycy, hipercholesterolemii.

Wśród innych bólów klatki piersiowej pochodzenia sercowego wymienić można:

  • Zawał mięśnia sercowego – ból pojawiający się w tym przypadku przypomina objawy dławicy piersiowej, jednak jest bardziej nasilony. Delikatnie ustępuje lub też nie zmienia swojego nasilenia po podaniu nitrogliceryny. Ból może być stały lub też nasilać się. W przeciwieństwie do bólu wieńcowego występuje nawet w spoczynku i trwa zdecydowanie dłużej – ponad 30 minut. Dla zawału charakterystyczne są także: pot, bladość i osłabienie, a czasami również duszność oraz charczący oddech.
  • Zapalenie osierdzia – charakteryzuje się ostrym lub tępym bólem ,umiejscowionym za mostkiem. Ból może promieniować tak jak przy dławicy piersiowej. Najczęściej towarzyszy mu gorączka oraz przebyta infekcja wirusowa. Ból nasila się podczas leżenia, a zmniejsza podczas siedzenia z pochylonym do przodu tułowiem. Podanie nitrogliceryny nie wpływa na zmniejszenie bólu, może on jednak ustąpić po podaniu leków przeciwbólowych.
  • Tętniaka rozwarstwiającego aorty – objawia się silnym, ostrym, nagłym i przeszywającym bólem, który promieniuje do pleców pomiędzy łopatkami. Ryzyko wystąpienia tętniaka rozwarstwiającego aorty zwiększa się wraz z wiekiem (powyżej 55. roku życia) oraz przy nadciśnieniu tętniczym.
  • Zatorowość płucna – charakteryzuje się nagłym, przeszywającym , silnym bólem umiejscowionym zamostkowo, może także promieniować do pleców pomiędzy łopatkami. Ból może nasilać się przy wysiłki fizycznym. Objawami często towarzyszącymi zatorowości płucnej są także silne duszności oraz przyspieszony, płytki oddech. Odczuwane objawy mogą tracić na nasileniu po podaniu nitrogliceryny.

Inne choroby serca i naczyń krwionośnych mogące przebiegać z bólem obejmującym klatkę piersiową to przede wszystkim:

  • kardiomiopatia,
  • nadciśnienie płucne,
  • zespół Barlowa,
  • zaburzenia rytmu serca.

Wśród rodzajów bólu w klatce piersiowej niezwiązanych z chorobami serca oraz układem krążenia wymienić można:

  • Choroby pęcherzyka żółciowego – objawiają się występowaniem ostrego, przeszywającego lub tępego, przewlekłego bólu umiejscowionego z prawej strony klatki piersiowej, na granicy między brzuchem, a żebrami. Ból ten może promieniować do pleców oraz opasywać klatkę piersiową. Najczęściej pojawia się po spożyciu tłustego posiłku i może zmniejszać się po podaniu nitrogliceryny.
  • Wrzodowa choroba żołądka lub dwunastnicy – charakteryzuje się występowaniem ostrego lub przewlekłego, tępego bólu, który najczęściej umiejscawia się w dołku pod mostkiem i może promieniować do pleców. Objawy nasilają się po posiłku lub na czczo. Zmniejszają się natomiast po podaniu leków zmniejszających kwasowość soku żołądkowego.
  • Zapalenie płuc z zajęciem opłucnej – objawia się ostrym bólem, który może obejmować całą klatkę piersiową, jednak czasami umiejscawia się tylko w jednym punkcie. Ból może nasilać się podczas kaszlu lub głębokiego oddechu. Często towarzyszą mu duszności, kaszel oraz gorączka. Podanie nitrogliceryny pomaga zmniejszyć występujące objawy.
  • Zwyrodnieniowe zmiany szyjnego i piersiowego odcinka kręgosłupa, zapalenie mięśni międzyżebrowych, zapalenie przyczepów chrzęstnych żeber do mostka, neuralgia międzyżebrowa – schorzenia te charakteryzują się występowaniem ostrego i kłującego bólu nasilającego się podczas głębokiego wdechu oraz przy zmianie pozycji ciała. Ból ten może być wywołany przez ucisk kręgów kręgosłupa, przestrzeni międzyżebrowych, a także przyczepów żeber do mostka. Objawy nie zmniejszają się po podaniu nitrogliceryny, jednak zastosowanie leków przeciwbólowych pomaga zredukować odczuwany ból.
  • Kurcz przełyku, zapalenie przełyku oraz przepuklina przełykowa – schorzenia te charakteryzują się występowaniem palącego, zaciskającego bólu typowego dla bólów pochodzenia sercowego. Towarzyszyć może mu zgaga, która zazwyczaj pojawia się po spożyciu alkoholu, mocnej herbaty oraz kawy. Ból nasila się po przejedzeniu, przy leżeniu, a czasami także po wysiłku fizycznym.
  • Choroba refluksowa – ból towarzyszący chorobie refluksowej związany jest z zarzucaniem kwaśnej treści żołądka do przełyku. Jej przyczyną jest niesprawność zwieracza przełyku. Charakterystyczny dla choroby refluksowej jest piekący ból za mostkiem (tak zwana zgaga) zlokalizowany w nadbrzuszu, między łopatkami, a czasami także na szyi. Bólowi towarzyszyć może puste odbijanie, wymioty oraz nudności, a także trudności przy połykaniu. Objawy nasilają się przy płaskim ułożeniu ciała oraz przy nachylaniu się, szczególnie po spożytym posiłku. Niezbyt nasilone dolegliwości usunąć można poprzez znormalizowanie masy ciała, spożywanie niewielkich, ubogich w tłuszcze posiłków i unikanie jedzenia późnymi wieczorami. Podczas snu należy przyjmować pozycję z wysokim ułożeniem klatki piersiowej. Przy bardzo dokuczliwych dolegliwościach konieczne jest leczenie za pomocą środków farmakologicznych. Najskuteczniejsze są inhibitory pompy protonowej, takie jak Losec, Polprazol czy Controloc. Przy braku spodziewanych, pozytywnych efektów stosować można dodatkowo leki, które przyspieszają opróżnianie żołądka i poprawiają jego motorykę. Jeżeli leczenie zachowawcze nie jest efektywne, wówczas rozważać można podjęcie leczenia chirurgicznego.
  • Zapalenie opłucnej – najczęściej świadczy o toczącej się równolegle chorobie płuc, np. o zapaleniu płuc, gruźlicy lub o chorobie nowotworowej. Czasami przyczyną zapalenia opłucnej bywa uraz. W przypadku tej jednostki chorobowej ból jest jednostronny, kłujący, nasila się podczas kaszlu, wdechu, ruchu klatki piersiowej, a nawet podczas badania. Dodatkowo chorobie towarzyszy gorączka oraz w różnym stopniu nasilony kaszel. Leczenie zależne jest od choroby podstawowej powodującej zapalenie opłucnej.
  • Odma opłucnowa samoistna – jej przyczyną jest dostanie się powierza do wnętrza jamy opłucnej. U osób młodych odma opłucnowa samoistna powstaje z nieznanych przyczyn, natomiast u cierpiących z powodu chorób płuc przyczyną jest najczęściej pęknięcie pęcherza rozedmowego. Duża odma charakteryzuje się występowaniem gwałtownych objawów, które zagrażają życiu. Natomiast niewielkie odmy bywają nawet niezauważone przez osobę chorą. Charakterystyczny dla odmy samoistnej jest nagły, kłujący ból obejmujący klatkę piersiową, nagła duszność oraz suchy kaszel. W przypadku małej odmy konieczne jest jedynie leczenie spoczynkowe, jednak odbywające się w warunkach szpitalnych. Chory powinien leżeć na boku, po stronie występowania odmy. Zabieg taki sprzyja rozprężaniu płuc. Przy dużych odmach konieczne jest leczenie poprzez stały drenaż jamy opłucnowej. Po przebytej odmie należy unikać wysiłku fizycznego i lotów na dużych wysokościach.

Ból w klatce piersiowej powodowany może być również przez wysiłek fizyczny. Pojawia się najczęściej u osób, które nie są do wysiłku przyzwyczajone. Ból taki pojawić się może również po długotrwałym kaszlu lub po wymiotach. Odczuwane dolegliwości swoją lokalizacją i nasileniem mogą przypominać objawy wieńcowe, jednak przede wszystkim są to bóle mające swoje źródło w mięśniach klatki piersiowej. Charakterystyczną cechą takiego bólu jest jego nasilanie się podczas ruchów oraz ustępowanie w niedługim czasie po zakończeniu wysiłku. Ból powodowany przez wysiłek fizyczny nie wymaga leczenia, a jedynie krótkiego odpoczynku.

Wyróżnić można także bóle czynnościowe, czyli tak zwaną nerwicę serca. Wówczas serce boli mimo braku jakiejkolwiek choroby. Osoba chora ból taki opisuje jako kłujący, zazwyczaj zlokalizowany w koniuszku serca. Pacjenci skarżą się często także na kołatanie serca, dławienie w gardle, mrowienie, drętwienie oraz ziębnięcie kończyn. Pojawiający się ból nie jest zależny od wysiłku fizycznego lecz ma podłoże psychogenne. Najczęściej, gdy chory jest czymś zajęty to nie odczuwa dolegliwości. Zdiagnozowaną nerwicę serca leczy się za pomocą psychoterapii oraz leków uspokajających. Bóle towarzyszące nerwicy naśladować mogą objawy charakterystyczne dla któregokolwiek z wyżej opisanych bólów. Najczęściej mnogość objawów oraz reakcji na podawane leki pozwala zdiagnozować schorzenie. Mimo to nerwica jako jedna z przyczyn bólu klatki piersiowej jest bardzo trudna do zdiagnozowania.

Ból w klatce piersiowej powodowany może być także przez stosowane leki, szczególnie te, które przyczyniają się do skurczu naczyń wieńcowych, a także niesteroidowe leki przeciwzapalne.

Ponadto istnieje jeszcze wiele chorób, niezwiązanych z układem sercowo-naczyniowym mogących powodować bóle w klatce piersiowej. Są to przede wszystkim:

  • przepuklina rozworu przełykowego przepony,
  • zespoły lękowe,
  • skurcz lub zapalenie przełyku,
  • ostry nieżyt żołądka,
  • ostre zapalenie trzustki,
  • rak trzustki,
  • suche zapalenie opłucnej,
  • urazy lub stany zapalne obejmujące ściany klatki piersiowej, takie jak zespół Tietzego,
  • półpasiec zlokalizowany w obrębie nerwów międzyżebrowych.

Leczenie bólu w klatce piersiowej

Przyczyna występowania bólu w klatce piersiowej powinna być każdorazowo wyjaśniona z lekarzem poprzez wykonanie dodatkowych badań. Metoda leczenia bólu w klatce piersiowej zależna jest od przyczyny objawów. Niezwłocznego kontaktu z lekarzem wymaga pojawienie się dolegliwości świadczących o bólu pochodzenia sercowego, które zostały opisane wyżej.

Przy bólu w klatce piersiowej konieczne jest zastosowanie bardzo wnikliwej diagnostyki obejmującej wywiad oraz badanie lekarskie. We wstępnej ocenie stanu pacjenta sprawdza się umiejscowienie oraz charakter odczuwanych dolegliwości, a także prawdopodobieństwo wystąpienia konkretnej przyczyny zależnie od wieku osoby chorej, płci, przyjmowanych leków, ogólnego stanu zdrowia oraz stosowanych używek. Ból w klatce piersiowej o podłożu kardiologicznym z większym prawdopodobieństwem można podejrzewać u palących, otyłych mężczyzn po 50 roku życia, niż w przypadku niepalącej, szczupłej kobiety przed 40 rokiem życia.

Podczas badania lekarskiego ocenia się charakter bólu, czyli jego umiejscowienie (w okolicach klatki piersiowej, ból punktowy lub rozlany), charakter bólu (piekący, palący, tępy lub ostry) oraz zmiany jego natężenia razem ze zmianą pozycji ciała, przy głębszych oddechach oraz wysiłku fizycznym.

W celu zdiagnozowania przyczyny występujących dolegliwości bólowych obejmujących klatkę piersiową wykorzystuje się także badania laboratoryjne, takie jak morfologia krwi, ALT, AST, markery martwicy mięśnia sercowego, amylaza, a także EKG i badania obrazowe, głównie RTG klatki piersiowej, USG jamy brzusznej oraz badanie echokardiograficzne.

Należy pamiętać, że najgroźniejsze dla zdrowia i życia choroby przebiegające z bóle w klatce piersiowej to:

  • zawał mięśnia sercowego,
  • zator płuca
  • pęknięcie tętniaka aorty,
  • odma opłucnowa.

Choroby te wymagają natychmiastowej pomocy ze strony lekarza.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: