Brak miesiączki


Sam brak miesiączki nie koniecznie oznacza chorobę, również nie zawsze równoważny jest z ciążą. Brak miesiączki może mieć wiele przyczyn, między innymi może byś skutkiem nadmiernego wysiłku fizycznego, chudnięcia, odczuwanego stresu czy też nieodpowiedniego odżywiania. Jednak zdarza się również, że brak miesiączki stanowi jeden z objawów bardzo poważnych chorób wymagających podjęcia leczenia. Brak miesiączki występuje u około 3-4% kobiet.

Wyróżnić można dwa rodzaje braku miesiączki:

  • fizjologiczny brak miesiączki – związany jest z laktacją, ciążą oraz występuje przed pierwszym krwawieniem u dziewczynek,
  • patologiczny – w tym przypadku można wyróżnić:
    • pierwotny brak miesiączki – jest to stan, który można zdefiniować jako brak pierwszego krwawienia przed 18 rokiem życia,
    • wtórny brak miesiączki – stan diagnozowany u kobiety, która nie miesiączkowała przez ponad 6 miesięcy po czasie regularnych krwawień, przy jednoczesnym ujemnym wyniku testu ciążowego.

Przyczyny powstawania

Podpaski ze skrzydełkami i bezIstnieje wiele przyczyn braku miesiączki (m.in. zaburzenia hormonalne, wady rozwojowe narządów płciowych). Podczas diagnozowania chorej kobiety lekarz musi brać pod uwagę wiele możliwości, dlatego postępowanie takie jest często niezwykle skomplikowane. Wśród najczęstszych zaburzeń oraz patologii powodujących pierwotny brak miesiączki wyróżnić można:

  • zaburzenia układu przysadka-podwzgórze:
  • zaburzenia hormonalne innych narządów układu dokrewnego:
  • wady rozwojowe obejmujące narządy płciowe:
    • brak macicy, brak pochwy,
    • przegrody pochwy, zarośnięcie błony dziewiczej lub szyjki macicy,
    • zespół Mayera-Rokitansky’ego-Küstera-Hausera – jest to wada rozwojowa polegająca na wrodzonym braku pochwy oraz macicy, jednak z prawidłowymi jajnikami oraz cechami płciowymi II i III-rzędowymi,
    • zespół feminizujących jąder – oporność narządów na estrogeny w wieku embrionalnym,
  • chromosomalne zaburzenia rozwoju:
    • mozaizm chromosomów płciowych,
    • zespół Turnera – choroba objawia się między innymi dysgenezą gonad, oznacza to, że zamiast jajników chore kobiety posiadają pasma tkanki łącznej,
    • czysta dysgeneza gonad z kariotypem XX lub XY.

Wtórny brak miesiączki w niemal 75% powodowany jest przez niewydolność oraz nieprawidłową czynność podwzgórza. Czasowe ustanie krwawienia miesięcznego powodowane może być również przez odczuwane na co dzień stresy psychiczne. Również w przypadku kobiet chorych psychicznie stan umysłu może wywoływać zaburzenia miesiączkowania. Do zahamowania czynności jajników dochodzi także na skutek niefizjologicznego spadku masy ciała – w wyniku głodzenia się lub też w przebiegu jadłowstrętu psychicznego. Jednak organizm kobiety podobnie może zareagować w przypadku otyłości. Przyczyną jest wówczas hormon – estrogen, który częściowo wytwarzany jest poza jajnikami, w komórkach tkanki tłuszczowej. W związku z tym u kobiet z nadwagą brak miesiączki wynika z nadprodukcji estrogenu. Przyczyną wtórnego braku miesiączki bywa też bardzo intensywny wysiłek fizyczny, który wyczerpuje energetyczne zapasy ustroju.

Zdecydowanie rzadziej deregulacja czynności podwzgórza oraz przysadki powodowana jest przez procesy zapalne (np. w wyniku zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych), guzy (np. przez gruczolaki przedniego płata przysadki) lub też na skutek urazów z krwawieniami do struktur mózgu.

Jedną z częstszych przyczyn braku miesiączki jest również podwyższone stężenie prolaktyny. Jest to hormon normalnie występujący w organizmie kobiety. Odpowiada między innymi za produkcję mleka w tkance gruczołowej piersi. Fizjologiczne stany hiperprolaktynemi, to między innymi ciąża, odczuwanie stresu, sen lub też karmienie piersią ze stymulacją brodawek sutkowych. Zwiększone stężenie prolaktyny nie zawsze stanowi odmianę normy fizjologicznej. Zdarza się, że jej poziom podnoszą niektóre patologie, między innymi: marskość wątroby, zmiany organiczne w obrębie przysadki oraz podwzgórza, produkujące prolaktynę nowotwory oraz niewydolność tarczycy. Skutkiem wszystkich tych schorzeń jest zatrzymanie miesiączkowania. Stany zwiększanie produkcji prolaktyny występują także u chorych przyjmujących niektóre leki, np. leki przeciwdepresyjne przepisywane przez lekarzy oraz neurolepyki. Dość częstą przyczyną podniesienia poziomu prolaktyny we krwi są gruczolaki przysadki. Potrafią one osiągać dosyć spore rozmiary wywołując bóle głowy i problemy z widzeniem. Jednak brak miesiączki nie jest jedynym objawem hiperprolaktynemi. Poza tym towarzyszą jej przeróżne zaburzenia miesiączkowania, niepłodność, mlekotok, nadmierne owłosienie oraz odczuwanie bólu podczas stosunku.

Do wtórnego braku miesiączki dochodzi także na skutek patologii przysadki. Guzy znajdujące się w jej obrębie mogą uciskać i wówczas niszczyć struktury odpowiedzialne za produkcję hormonów kierujących czynnością jajników. Podobnie wygląda to u kobiet po usunięciu przysadki lub z zespołem Sheehana, czyli poporodowej martwicy przysadki związanej z zaburzeniami w jej ukrwieniu.

Przyczyną wtórnego braku miesiączki mogą być również zmiany organiczne, np. zrośnięcie jamy macicy po łyżeczkowaniu lub też gruźlica narządu rodnego. Podobnie dzieje się w przypadku zespołu policystycznych jajników, który wpływa na zaburzenia cyklu i jest przyczyną występowania około 3% przypadków wtórnego braku miesiączki. Wówczas oprócz zatrzymania miesiączki lub też jej nieregularnego występowania pojawić się może nadmierne owłosienie (hirsutyzm).

Poza swoimi podstawowymi objawami także choroby takie jak zespół Cushinga, choroba Addisona czy popokwitaniowy zespół nadnerczowo-płciowy mogą charakteryzować się brakiem miesiączki.

Wśród wtórnych przyczyn braku miesiączki wymienia się:

  • patologie jajników,
  • zaburzenia układu podwzgórze-przysadka,
  • zmiany organiczne powstające w obrębie narządu rodnego,
  • zaburzeni hormonalne innych narządów układu dokrewnego.

Brak miesiączki związany może być również z naturalnym wygaśnięciem czynności jajników, czyli z menopauzą. U Polek menopauza występuje zazwyczaj miedzy 45 a 55 rokiem życia. Zatrzymanie miesiączkowania wystąpić może także wcześniej (nawet u 40letnich kobiet), jednak wówczas warto omówić to z ginekologiem.

Miesiączka może również zaniknąć u kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną. Szczególnie wkładkę wewnątrzmaciczną z hormonami czy też zastrzyki. Mimo że zatrzymanie krwawienia jest wówczas naturalnym procesem, to warto zgłosić się do lekarza w celu potwierdzenia przyczyny braku miesiączki.

Leczenie braku miesiączki

Najczęściej pierwszym wykonywanym badaniem w przypadku braku miesiączki jest test ciążowy. Dopiero negatywny wynik testu wskazuje na konieczność wykonania dalszych badań w tym kierunku. Podstawą diagnostyki braku miesiączki jest wywiad oraz badanie ginekologiczne. Następnie lekarz ocenia prawidłowość rozwoju narządu rodnego oraz wyklucza możliwość przyczyn organicznych. W tym celu wykonuj się badanie USG oraz badania hormonalne, które są pomocne w ocenie czynności układu podwzgórze-przysadka-jajniki oraz całego organizmu. Testy hormonalne pozwalają ocenić którego miejsca dotyczy patologia będąca przyczyną braku miesiączki. Zalecane jest oznaczenie hormonów płciowych, tarczycy oraz prolaktyny. W przypadku zaburzeń genetycznych oraz zaburzeń rozwojowych narządu płciowego pomocne jest określenie genotypu kobiety.

Leczenie braku miesiączki zależne jest od postawionej podczas badania diagnozy. Czasami wystarczające jest podawanie odpowiednich hormonów – estrogenów lub progesteronów. W przypadku niektórych kobiet, np. z zespołem policystycznych jajników konieczne jest stymulowanie procesu jajeczkowania w celach rozrodczych. Kobiety z problemami organicznymi często leczone są za pomocą zabiegów operacyjnych, np. przecięcie zrośniętej błony dziewiczej. Niestety zdarza się, że konieczne jest wykonanie poważniejszego zabiegu, co dzieje się np. w przypadku dużych guzów przysadki. Natomiast pacjentki, u których brak miesiączki powodowany jest przez zaburzenia hormonalne leczone są przez lekarzy endokrynologów. Braku miesiączki w okresie menopauzy nie trzeba leczyć, jednak wiele kobiet stosuje hormonalną terapię zastępczą mającą na celu łagodzenie objawów menopauzy.

Leczenie braku miesiączki zależne jest od przyczyny i natury występujących zaburzeń. Czasami wystarczające jest unormowanie swojej wagi, unikanie stresów czy też aktywność fizyczna. Najczęściej jednak konieczne jest wprowadzenie leczenia farmakologicznego.

Kobiety stwierdzające u siebie brak miesiączki powinny niezwłocznie zgłosić się z tym do lekarza, który będzie mógł jak najszybciej postawić diagnozę i wprowadzić odpowiednie leczenie.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: