Obrzęk


Obrzękiem można określić stwierdzone w badaniach fizykalnych gromadzenie się płynu w przestrzeniach pozakomórkowych, a także w jamach ciała. Obrzęk jest skutkiem zwiększania się przestrzeni wodnej śródnaczyniowej oraz przedostawania się płynu z łożyska naczynia do przestrzeni pozanaczyniowej. Zwiększenie się wodnej przestrzeni śródnaczyniowej może być skutkiem zastoju, a także zwolnienia przepływu krwi (np. przy niewydolności krążenia) lub też trudności w przesączaniu w kłębkach nerkowych (np. przy chorobach nerek).

Obrzęk lewej nogiWśród obrzęków można wyróżnić:

  • obrzęki uogólnione:
    • skóry oraz tkanki podskórnej – określane jako puchlina,
    • obrzęki całego ciała oraz zgromadzenie płynu w jamach ciała,
  • obrzęki zlokalizowane:
    • w jamach ciała:
      • otrzewnej – czyli wodobrzusze,
      • osierdziu,
      • opłucnej,
    • w czaszce:
      • układ komorowy mózgu – czyli wodogłowie.

Obrzęki pojawiają się u wielu ludzi. Mogą zdarzać się sporadycznie, bez żadnych innych dolegliwości, wówczas nie należy się ich obawiać. Zdarza się jednak, że obrzęki pojawiają się często, wtedy nie wolno tego lekceważyć i należy koniecznie udać się do lekarza.

Przyczyny powstawania

Najczęstszą przyczyną powstawania obrzęków jest zatrzymywanie wody w organizmie. W przypadku kobiet jest to zazwyczaj efekt wahań hormonalnych podczas cyklu miesięcznego lub też wynik przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych. Obrzęki mogą być także efektem stosowania nieodpowiedniej diety, między innymi ubogiej w białka odpowiedzialne za wiązanie wody lub też bogatej w sód znajdujący się w soli lub też środkach przeznaczonych do konserwowania żywności.

Zdarza się, że ciało staje się nabrzmiałe w wyniku przyjmowania leków, które zatrzymują sól oraz wodę lub też zmniejszają przepuszczalność naczyń krwionośnych. Wyróżnić wśród nich można szczególnie hormony, takie jak kortykosteroidy, progesteron, estrogen czy też testosteron, a także niektóre niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz leki stosowane przy nadciśnieniu.

Obrzęk stawów wystąpić może przy reumatyzmie. Znaczna ilość chorób reumatycznych oraz zwyrodnieniowych prowadzi do powstawania obrzęków stawów kolanowych oraz łokciowych. Zdarza się, że opuchlizna może zająć również stawy skokowe oraz śródstopie.

Czasami także wdychanie substancji znajdujących się w proszkach oraz płynach stosowanych w gospodarstwach domowych może doprowadzić do powstania obrzęku, szczególnie wokół oczu. Nie jest to wówczas reakcja alergiczna lecz odpowiedź organizmu człowieka na zetknięcie się z toksynami. Wówczas pomocne mogą być chłodne okłady na powieki.

Do powstawania obrzęków często prowadzić może również nadużywanie alkoholu oraz tytoniu, a także długie przebywanie w pozycji siedzącej lub stojącej. Obrzęki towarzyszą także żylakom podudzi.

Poza tym obrzęki mogą stanowić objaw dużo poważniejszych schorzeń, takich jak:

  • zakrzepica żył – wówczas pojawia się opuchlizna oraz ból dotyczący jednej nogi,
  • niewydolność serca – obrzęki są symetryczne, początkowo pojawiać się mogą na kostkach, z upływem czasu jednak przechodzą na podudzia, zazwyczaj nasilają się w ciągu dnia, a w nocy zanikają,
  • choroby nerek – obrzęki pojawiać się mogą na twarzy oraz na powiekach, dłoniach oraz nogach, zdarza się, że obejmują nawet całe ciało,
  • problemy z tarczycą – dotyczy to zarówno nadczynności tarczycy, jak i niedoczynności tarczycy, obrzęki pojawiać się mogą na twarzy oraz na powiekach, przez co nadają senny wygląd twarzy,  zdarza się, że obrzęki pojawiają się również na łydkach,
  • stany zapalne – obrzęki występują wówczas miejscowo,
  • przewlekła niewydolność żylna – pojawia się uczucie ciężkich nóg, obrzęki oraz bóle, objawy występują najczęściej po okresie długiego stania lub też siedzenia, mogą być zapowiedzią żylaków.

Poza tym wśród przyczyn powstawania obrzęków wymienić można:

  • reakcje alergiczne,
  • oparzenia,
  • posocznicę,
  • marskość wątroby,
  • spadek ciśnienia onkotycznego białek osocza,
  • wzrost ciśnienia hydrostatycznego w kapilarach,
  • utrudnienia w odpływie limfy,
  • retencję tkankową sodu oraz zatrzymywanie wody,
  • zwiększoną objętość osocza powodowaną przez zatrzymanie sodu.

Leczenie obrzęku

Prostymi metodami prowadzącymi do zaniku obrzęków są przede wszystkim:

  • wprowadzenie odpowiedniej diety, bogatej w potas, dzięki czemu możliwe jest wspomożenie pracy mięśni oraz kontrolowanie gospodarki wodnej organizmu,
  • ograniczenie spożywania soli – sól odpowiedzialna jest za zatrzymywanie wody w tkankach,
  • uprawianie aktywności fizycznej – w czasie wysiłku fizycznego krew szybciej odpływa z żył do serca, wówczas organizm jest lepiej dotleniony oraz ma więcej energii,
  • zaprzestanie palenia tytoniu – nikotyna prowadzi do zastojów żylnych,
  • unikanie wysokich temperatur – prowadzą one do rozszerzania się żył.

Gdy obrzęk jest objawem poważniejszych schorzeń konieczne jest udanie się do lekarza i podjęcie odpowiedniego leczenia choroby podstawowej.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: