Wymioty


Wymioty stanowią jeden z naturalnych odruchów obronnych organizmu. Są one nagłym i gwałtownym wyrzutem treści pokarmowej z żołądka lub jelit poprzez przełyk oraz jamę ustną na zewnątrz. Dochodzi do tego na skutek silnych skurczów mięśni brzucha, przepony oraz klatki piersiowej.

Wymiotom sprzyja przepełnienie żołądka. Torsje często poprzedzane są przez nudności, zdarza się też, że im towarzyszą. Czasami mimo występowania odruchu wymiotnego, nie dochodzi do samych wymiotów. Zazwyczaj torsje występujące po nieprzyjemnych mdłościach i bólu brzucha przynoszą ulgę, jednak nie jest to regułą.

Wymioty mogą stanowić odruch obronny organizmu przed zatruciem toksynami pochodzącymi z żywności czy też być skutkiem nadmiernego rozdęcia jednego z odcinków przewodu pokarmowego, co może prowadzić do jego uszkodzenia. Wymioty są częstym i bardzo istotnym niecharakterystycznym objawem chorobowym. Do ich powstawania przyczyniać się może wiele czynników, często niezwiązanych z samym przewodem pokarmowym. Jeżeli ustalenie przyczyny wymiotów nie jest możliwe, to określa się je jako wymioty czynnościowe.

Jednorazowe wymioty nie stanowią powodu do paniki. Jednak w przypadku wyjątkowo nasilonych lub też nawracających torsji konieczna może być pomoc specjalisty. Przede wszystkim w sytuacji, gdy problem taki pojawi się u dziecka lub sam wygląd wymiotów jest nietypowy. Zielone oraz fusowate wymioty lub takie z domieszką krwi stanowią już sygnał alarmowy.

Przyczyny powstawania

Wymioty pojawiają się na skutek działania jakiegoś drażniącego lub uszkadzającego czynnika. Wówczas zwracana jest większość spożytego wcześniej pokarmu lub nawet cały posiłek. Wymioty często poprzedzane są przez nudności i odruch wymiotny. Pojawiają się w wyniku skurczów mięśni brzucha, przepony, a także klatki piersiowej. Są efektem pobudzenia ośrodków wymiotnych, najważniejszy z nich mieści się w tworze siatkowatym rdzenia przedłużonego. Inne znajdują się w aparacie przedsionkowym ucha, w narządach jamy ustnej, a także w ośrodkach korowych. Do odruchu wymiotnego, a także do samych wymiotów prowadzi również podrażnienie tylnej ściany gardła. Znajdują się tam receptory, które po pobudzeniu wysyłają informację do ośrodka wymiotnego.

Przyczyn powstawania wymiotów może być wiele. Mogą być one związane z przewodem pokarmowym, ale nie tylko. Przyczyny powstawania wymiotów można podzielić na:

  • somatyczne,
  • psychiczne,
  • wynikające z zaburzeń błędnika.

Można tutaj wyróżnić choroby układu pokarmowego, zatrucia pokarmowe, ciążę, przejedzenie, refluks żołądkowo-przełykowy, chorobę lokomocyjną, ostre zapalenie ucha środkowego, zakażenia układu moczowego, a także zaburzenia metaboliczne między innymi kwasicę ketonową, niewydolność nerek oraz sepsę.

Jeżeli wymioty są skutkiem infekcji, to najczęściej dodatkowo występuje również gorączka i inne objawy stanu zapalnego, między innymi bóle brzucha oraz gardła. Przeziębienie można leczyć samemu, jednak po 3 dniach, gdy dodatkowo stan chorego się pogarsza konieczna jest konsultacja z lekarzem. W przypadku anginy czy też ostrego zapalenia zatok, prawie zawsze wymagane jest podanie antybiotyku.

Zdarza się, że wymioty stanowią objaw chorób ośrodkowego układu nerwowego. Czasami posiadają także podłoże psychiczne. Występują przy nerwicach oraz podczas leczenia za pomocą chemioterapeutyków. Jedną z chorób, dla której wymioty są bardzo charakterystyczne jest bulimia.

Torsje mogą być także skutkiem widoku samych wymiocin, ich zapachu czy już nawet samej myśli o nich. Mogą stanowić również skutek uboczny podawania niektórych leków, np. środków stosowanych w chemioterapii, a także niesteroidowych leków przeciwzapalnych, opioidów, leków moczopędnych, glikozydów nasercowych czy niektórych antybiotyków. Stanowią także jeden z objawów tocznia.

Płynne, zabarwione na zielono wymioty pochodzą aż z dwunastnicy. Zdarza się to dosyć często, między innymi przy zatruciach, ataku migrenowym czy też przy typowych wymiotach ciężarnych. Jednak jednocześnie zwracanie żółci towarzyszyć może groźnej dla życia niedrożności jelit.  Zwężenie lub zamknięcie światła jelita nie rozwija się z dnia na dzień. W początkowych fazach występują nawracające bóle brzucha o zróżnicowanym nasileniu. Z czasem dochodzi do zatrzymania kału, brzuch staje się wzdęty i nie może pozbyć się gazów. Najczęściej pierwsze występujące wówczas wymioty są normalne, jednak z czasem mogą przybrać woń kału. Wypróżnienie do którego dochodzi po prowokacji, np. za pomocą czopka w dalszym ciągu nie wyklucza niedrożności. Może ona występować powyżej miejsca z którego pochodzą wydalone resztki. W przypadku niedrożności niezbędna jest natychmiastowa pomoc lekarza.

Czasami w wymiotach może występować charakterystyczna domieszka przypominająca fusy kawy. Jest to przetrawiona krew, a jej obecność może mieć bardzo różnorodne podłoże. Zazwyczaj występuje przy wrzodach żołądka i dwunastnicy, a także w przypadku żylaków dna żołądka czy nawet raka. Czasami obecna w żołądku krew pochodzi z górnych dróg oddechowych – z gardła, nosa lub zatok. Wówczas w przypadku wymiotów, również będą one miały charakterystyczny fusowaty wygląd. Jednak w  tym przypadku chory najczęściej ma świadomość, że połyka krew pochodzącą z górnych dróg oddechowych.

Może się również zdarzyć, że krew obecna w wymiotach jest świeża lub tylko lekko skrzepnięta. Wówczas mówić można o wymiotach krwistych. Źródłem krwi w tym przypadku zazwyczaj jest przełyk, jednak przy bardzo silnym krwawieniu może być to również żołądek. Świeża krew może także pochodzić z dolnych dróg oddechowych, jednak w takim przypadku pojawia się w plwocinie, gdy kaszel jest mocno nasilony. Wymioty są jedynie dodatkiem.

Zależnie od przyczyny wymioty mogą posiadać różny przebieg i nasilenie. Te powodowane przez niestrawność powinny przejść po paru godzinach. Konsultacji lekarskiej wymagają zawsze:

  • wymioty będące następstwem urazu głowy,
  • podejrzenie ciąży,
  • dolegliwości trwające dłużej niż 24 godziny, szczególnie u dziecka oraz występowanie objawów odwodnienia.

Do lekarza należy zgłosić się niezwłocznie w przypadku pojawienia się w wymiocinach krwi, towarzyszącego im silnego bólu głowy lub brzucha, sztywności karku, biegunki, letargu, a także przyspieszonego oddechu lub pulsu.

Leczenie wymiotów

Wymioty krótkotrwałe nie przyczyniają się do powstawania poważniejszych dolegliwości. Jednak gdy trwają dłużej, a do tego towarzyszy im uporczywa biegunka i zlewne poty to może dojść do poważniejszych powikłań, takich jak: odwodnienie organizmu, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej czy zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej. Jeżeli wymioty są bardzo gwałtowne, to na ich skutek może dojść do pęknięcia błony śluzowej w jelicie lub nawet do pęknięcia ściany jelita.

Jeżeli wymioty są nasilone, to lekarz może zalecić stosowanie leków przeciwwymiotnych, np. leków przeciwhistaminowych czy antagonistów receptorów serotoninowych. Jeżeli już dojdzie do wymiotów, to należy pamiętać, aby zawsze następnie przepłukać usta, co pomoże pozbyć się obecności kwasu uszkadzającego szkliwo zębów. Wskazane jest przyjmowanie słodzonych napojów. Przy niedoborze cukru organizm wytwarza aceton, który z kolei nasila wymioty.

Skutkiem wymiotów jest znaczna utrata wody oraz mikroelementów z organizmu. Ma to istotny wpływ na równowagę ustrojową. W wyniku odwodnienia dochodzi do wzmożonego pragnienia, suchości języka oraz śluzówek, a także do wolniejszego rozprostowywania się fałdów skórnych. Z kolei każda próba nawodnienia zazwyczaj kończy się wymiotami. W związku z tym pierwszym, a zazwyczaj również najważniejszym postępowaniem leczniczym jest odpowiednia podaż płynów. Najprostszą i jednoczenie najlepszą formą nawodnienia jest doustne podawanie płynów. W nawadnianiu istotne jest podawanie odpowiednich środków, które wyrównają równowagę elektrolitową. Takie preparaty nabyć można w aptece bez recepty. Zastosowanie zwykłej, przegotowanej wody nie jest dobrym pomysłem. Rozcieńcza ona składniki mineralne, co skutkować może pogorszeniem stanu osoby chorej. Niewskazane jest także stosowanie produktów mlecznych, gdyż mogą one zwiększać nudności oraz wymioty.

Jednak do dobrego nawodnienia nie wystarczy tylko specjalny preparat, konieczne jest także odpowiednie pojenie. Samo postawienie szklanki z napojem przed chorym nie wystarczy. Wypicie wszystkiego od razu może jedynie spowodować natychmiastowe zwrócenie całego napoju, a chory dalej będzie odwodniony. Płyny powinny być podawane za pomocą łyżeczki do herbaty  – mniej więcej jedna łyżeczka od herbaty co ok. 5 minut. Nadwrażliwy żołądek nie będzie w stanie zauważyć takiej ilości substancji, w związku z tym nie wywoła ona odruchu wymiotnego. Czasami pomocne może być picie herbaty ziołowej, soku czy nawet rosołu. Gdy organizm toleruje już takie produkty, to można rozpocząć wprowadzanie lekkich pokarmów, np. jogurtu.

Niezależnie od przyczyny występowania torsji bywają one bardzo niebezpieczne, szczególnie dla dzieci. Mogą prowadzić do groźnych powikłań. Gdy organizm traci bardzo dużo wody, samo picie płynów może nie być wystarczające. Często konieczne jest przyjmowanie nawadniających kroplówek.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: