Objawy oponowe


Objawy oponowe to grupa objawów neurologicznych, które występują przede wszystkim podczas podrażnienia opon mózgowo-rdzeniowych. Najczęściej powstają w takich stanach chorobowych jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu, krwotok podpajęczynówkowy.

Wśród objawów oponowych wyróżnia się:

  • Sztywność karku – objaw ten występuje u około 30% dorosłych osób z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych. O sztywności karku można mówić gdy pacjent w pozycji leżącej ma trudności z przyciągnięciem głowy do klatki piersiowej.
  • Objaw Kerniga – pojawia się u około 5% dorosłych osób z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych. Wyróżnić można dwa rodzaje objawu Kerniga – górny oraz dolny. Górny objaw Kerniga powstaje, gdy zginając ku przodowi tułów pacjenta siedzącego, osoba badająca stwierdza jednocześnie odruchowe zgięcie kończyn dolnych w stawach biodrowych i kolanowych. Dolny objaw Kerniga powstaje gdy podczas biernego zginania kończyny dolnej w stawie biodrowym dochodzi jednocześnie do przymusowego zgięcia w stawie kolanowym.
  • Kark kobietyObjaw Brudzińskiego – również pojawia się u około 5% dorosłych osób z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych. W tym przypadku także wyróżnia się dwa rodzaje – górny (karkowy) oraz dolny (łonowy) objaw Brudzińskiego. Objaw górny można stwierdzić podczas badania sztywności karku. Występuje gdy przy biernym zgięciu głowy dochodzi do odruchowego zgięcia kończyn w stawie biodrowym i kolanowym. Objaw dolny charakteryzuje się zgięciem w stawie kolanowym i biodrowym przy ucisku na spojenie łonowe.
  • Objaw Amossa, czyli objaw trójnoga – objaw ten jest stwierdzany podczas próby sadzania. Chory wówczas podpiera się o wyprostowane kończyny górne, które rozstawione są ku tyłowi na boki. Objaw charakterystyczny jest dla zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, ale też dla porażennej postaci choroby Heinego-Medina.
  • Opistotonus – objaw polegający na sztywnieniu kręgosłupa oraz na jego łukowatym wygięciu ku tyłowi z głową odgiętą jednocześnie do tyłu.
  • Objaw Hermana – można go zdiagnozować podczas próby badania sztywności karku i przy zbliżaniu brody do klatki piersiowej. Dochodzi wówczas do odruchowego, grzbietowego zgięcia palucha – objaw karkowo-paluchowy.
  • Objaw Flataua – jest to wspólna nazwa dwóch objawów oponowych. Mogą one powstawać przy zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, ale również w przypadku wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego. Objaw ten występuje w dwóch postaciach. Jako górny objaw Flataua, czyli objaw karkowo-mydriatyczny, a także jako dolny – erekcyjny. W przypadku górnego objawu Flataua dochodzi do rozszerzenia źrenic podczas biernego pochylenia głowy do przodu. W przypadku objawu dolnego, podczas kilkakrotnego pochylenia tułowia do przodu pojawia się erekcja prącia u małych chłopców. Objaw ten obserwowany jest zazwyczaj w przypadku gruźliczego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.
  • Objaw Weila-Edelmana – jest charakterystycznym objawem zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, szczególnie przebiegającego z obrzękiem mózgu. Można go zdiagnozować podczas wywoływania dolnego objawu Kerniga. Stwierdza się wówczas grzbietowe zgięcie palucha.
  • Bolesność uciskową gałek ocznych.
  • Światłowstręt.
  • Nadwrażliwość na bodźce słuchowe.
  • Objaw policzkowy – występuje wówczas, gdy nacisk na policzek poniżej kości jarzmowej wywołuje odruchowe zgięcie przedramienia. Jest objawem charakterystycznym dla podrażnienia lub zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, a także dla krwotoku podpajęczynówkowego.

Objawy oponowe towarzyszą zazwyczaj innym objawom charakterystycznym dla danej choroby. Mogą współwystępować z bólami głowy, nudnościami, wymiotami, światłowstrętem, przeczulicą skórną, nadwrażliwością na bodźce słuchowe oraz z ogólną bolesnością.

Przyczyny powstawania

Przyczyną powstawania objawów oponowych jest przykurcz mięśni powodowany przez podrażnienie korzonków nerwowych. Objawy te charakterystyczne są dla zapalenia mózgu oraz opon mózgowo-rdzeniowych, jednak występować mogą również przy innych jednostkach chorobowych, w przypadku których proces chorobowy toczy się w przestrzeni podpajęczynówkowej, między innymi w kile układu nerwowego oraz przy śwince. Objawy oponowe powstają również w wyniku urazów lub rozwoju guzów wewnątrzczaszkowych.

Leczenie objawów oponowych

Leczenie objawów oponowych zależne jest od przyczyny ich powstawania. Jeżeli są one związane z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych oraz mózgu, to leczenie opiera się na stosowaniu leków zwalczających patogen odpowiedzialny za powstawanie choroby. W związku z tym w leczeniu wykorzystuje się przede wszystkim leki przeciwbakteryjne, przeciwgruźlicze oraz leki o działaniu przeciwgrzybicznym. Jeżeli choroba jest skutkiem infekcji wirusowej to podawane są leki objawowe, a w ciężkich przypadkach przeciwwirusowe oraz interferon. Na ryku dostępne są również szczepionki przeciwko niektórym patogenom powodującym zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: