Halucynacje (omamy)


Halucynacje nazywane również omamami definiuje się, jako spostrzeżenie zmysłowe występujące bez pojawienia się bodźca zewnętrznego. Halucynacje są postrzeganiem przedmiotów lub sygnałów nieistniejących, które przez człowieka uznawane są za rzeczywiste. Są one wrażeniami pochodzącymi z jednego narządu zmysłu i nie są zaburzeniami istniejących bodźców zewnętrznych, czyli złudzeniami.

Halucynacje odnosić się mogą do wszystkich analizatorów i ze względu na to można podzielić je na:

  • Smakowe – odczuwana może być zmiana wrażeń smakowych, wyczuwanie substancji chemicznych w pokarmie lub sztucznych i obcych smaków.
  • Węchowe – chory odczuwać może nieprzyjemne zapachy zgnilizny czy też fekaliów lub zapachy przyjemne, które często pojawiają się przy patologicznych stanach ekstazy oraz euforii. Omamy węchowe i słuchowe pojawiają się stosunkowo rzadko w przeciwieństwie do pozostałych rodzajów halucynacji. Zazwyczaj pojawiają się podczas ataków padaczki skroniowej.
  • Słuchowe – odnoszące się do nieprawdziwych doznań zmysłowych, które związane są z narządem słuchu, są najczęściej pojawiającymi się halucynacjami w psychiatrii i dzielą się na elementarne oraz złożone. Dodatkowo podzielić je można na:
    • słyszalne myśli – osoba chora słyszy własne myśli jeszcze zanim zostaną one wypowiedziane lub głos powtarza te myśli zaraz po ich pojawieniu się, określa się to, jako echo myśli,
    • omamy w drugiej osobie – pacjent słyszy głosy, które kierowane są bezpośrednio do niego, słyszane przez chorego głosy mogą wydawać mu polecenia, chwalić go lub też krytykować,
    • omamy w trzeciej osobie – osoba chora słyszy głosy, które rozmawiają o nim oraz komentują jego myśli czy też zachowanie, jednak nie zwracają się bezpośrednio do niego.
  • Wzrokowe – omamy wzrokowe są nieprawdziwymi doznaniami związanymi z narządem wzroku. Pojawiają się najczęściej przy zaburzeniach psychoorganicznych, między innymi przy otępieniu oraz majaczeniu, a także przy zażywaniu substancji psychoaktywnych, do których należą między innymi LSD oraz meskalina.
  • Somatyczne – są nieprawdziwymi doznaniami z powierzchni oraz wnętrza ciała. Podzielić je można na omamy:
    • powierzchniowe – są fałszywymi doznaniami dotyku, odczucia ciepła, zimna i wilgoci, mrowienia skóry oraz pełzania owadów pod skórą lub na jej powierzchni, co określane jest, jako halucynoza pasożytnicza,
    • trzewne – nieprawdziwe doznania z wnętrza ciała objawiające się jako wrażenie przemieszczania się narządów wewnętrznych, ich pulsowanie lub też kurczenie się,
    • kinestetyczne – nieprawdziwe doznania mięśniowe oraz stawowe, na przykład odczuwanie skręcenia kończyny.

Nienormalne oczyHalucynacje można podzielić także ze względu na ich treść:

  • Omamy odruchowe – charakteryzują się wpływem bodźca na jeden analizator, na przykład na słuch, co prowadzi do powstania halucynacji dotyczących innego analizatora, na przykład wzroku.
  • Omamy słowno-ruchowe Seglasa – chory odczuwa ruchy artykulacyjne warg, języka i krtani, co prowadzić może do głośnego wypowiadania halucynacji.
  • Omamy negatywne – chory nie postrzega pewnych przedmiotów, które znajdują się w jego otoczeniu, podczas gdy inne postrzega prawidłowo.
  • Omamy rzekome, czyli pseudohalucynacje – różnią się od omamów brakiem realności i obiektywności, poza tym umiejscawiane są przez chorego we wnętrzu głowy lub ciała (słyszenie w brzuchu lub widzenie w umyśle), a nie w otaczającym środowisku. Omamy rzekome pojawiają się w zespołach paranoidalnych oraz psychozach pourazowych.
  • Omamy psychiczne – dotyczą myśli oraz głosów bezdźwiękowych. Chorym wydaje się, że ich myśli pochodzą z zewnątrz.
  • Omamy psychosensoryczne – chory ma wrażenie, że jego ciało zmienia swoją wielkość, np. kurczą się nogi, ręce się wydłużają. Do tej grupy zaliczyć także można symptom sobowtóra, chory odczuwa podwojenie swojego ciała.

Warto wspomnieć także o halucynacjach alkoholowych. Psychozy alkoholowe można podzielić na: majaczenia alkoholowe, ostrą i przewlekłą halucynozę alkoholową oraz paranoję alkoholową, określaną również, jako zespół Otella. Przy halucynacjach alkoholowych pojawiają się zaburzenia świadomości i myślenia, problemy z pamięcią oraz różnego rodzaju konfabulacje. Zdarza się, że stany psychotyczne pojawiające się przy nadużywaniu alkoholu są zbliżone do zaburzeń schizofrenicznych.

Najczęstszym zaburzeniem psychotycznym wywołanym nadużywaniem alkoholu jest majaczenie alkoholowe. Osoba dotknięta tym zaburzeniem traci orientację czasową i przestrzenną, często twierdzi, że widzi różne zwierzątka. Pojawić się także mogą urojenia prześladowcze. Osoba chora jest pewna, że ktoś ją podsłuchuje i śledzi, a także twierdzi, że w jej domu są kamery lub podsłuchy. Zaburzeniom takim towarzyszyć mogą inne objawy, takie jak: tachykardia, gorączka, wzrost stężenia mocznika i bilirubiny, hiperglikemia, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej oraz leukocytoza.

Przyczyny powstawania

Omamy często pojawiają się przy zaburzeniach psychotycznych, takich jak schizofrenia, organicznych zaburzeniach psychicznych, afektywnej chorobie dwubiegunowej lub też w wyniku przyjmowania substancji psychoaktywnych oraz w zaburzeniach psychoorganicznych. Halucynacje mogą być także wynikiem silnych reakcji emocjonalnych, wówczas mamy do czynienia z psychozami reaktywnymi. Halucynacje pojawiać się również mogą u osób obdarzonych pewnymi cechami osobowości oraz są związane z myśleniem życzeniowym, np. pragnienie porozmawiania ze zmarłą osobą bliską. Jednak zazwyczaj nie jest to objaw psychotyczny. Omamy czasami mogą mieć charakter przewlekły, co pojawia się szczególnie u schizofreników.

Halucynacje alkoholowe dotyczą osób uzależnionych od alkoholu, a także tych, które ograniczyły jego spożycie oraz postanowiły zostać abstynentami.

Leczenie halucynacji

Halucynacje będące objawem choroby zazwyczaj nie mają wpływu na jej leczenie. Jednak, gdy omamy się nasilają, mogą prowadzić do postępu zakłóceń psychicznych oraz zwiększenia się ryzyka niebezpiecznych zachowań u chorego, dlatego zaleca się wówczas hospitalizację i podjęcie odpowiedniego leczenia farmakologicznego łagodzącego omamy.

Leczenie halucynacji alkoholowych wymaga podawania środków farmakologicznych i pobytu pacjenta na oddziale psychiatrycznym, ponieważ zdarza się, że chory może być niebezpieczny dla siebie i otoczenia. Chorzy dostają najczęściej leki przeciwpsychotyczne i uspokajające. Niestety leczenie chorych na psychozy alkoholowe nie jest łatwe, a farmakoterapia często jest nieskuteczna.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu: