Urojenia


Urojeniami określa się zaburzenia treści myślenia polegające na mylnym przekonaniu, nieprawidłowych sądach opornych na wszelkie argumenty, podtrzymywane pomimo wyraźnych dowodów wskazujących na ich nieprawdziwość. W związku z tym urojeniami nie są fałszywe poglądy powstające w wyniku np. manipulacji psychologicznej lub na skutek przekonań o byciu gorszym przez chorego. Osoby cierpiące z powodu psychoz są przekonane o prawdziwości swoich osądów, nie słuchają logicznych argumentów, które ujawniają niedorzeczność ich opinii na dany temat.

Urojenia są jednym z podstawowych objawów psychotycznych, świadczących o zaburzeniach treści myślenia. Występują przede wszystkim w przebiegu psychoz, np. w schizofrenii, a głównie w schizofrenii paranoidalnej. Urojenia mogą się ze sobą łączyć i wówczas tworzą systemy światopoglądowe lub filozofie życiowe osoby chorej. Urojenia pojawiają się między innymi także w przypadku urojeniowego syndromu błędnej identyfikacji, który opiera się na przekonaniu, że osoba chora, przedmioty lub też miejsca z jej otoczenia straciły lub też zmieniły swoją tożsamość.

Urojenia, tak jak omamy zaliczane są do objawów pozytywnych – wytwórczych, co wynika z wyraźnych odchyleń od normalnych procesów poznawczych. Przeciwieństwem są objawy negatywne, które są wyrazem braku lub też obniżenia normalnych reakcji osoby chorej.

Wyróżnić można wiele cech mogących charakteryzować różne urojenia. Mogą być one bardziej konkretne, obrazowe lub też oderwane od rzeczywistości – abstrakcyjne. Niektóre z elementów treści urojeniowych mogą obrazować daną epokę historyczną. Dawniej najczęstszymi postaciami występujących w urojeniach byli święci, piekło lub też szatan. Obecnie ich miejsce zajęły kosmos, internet, telefon czy też aparaty podsłuchowe.

Pod względem treści wyróżnić można:

  • Urojenia wielkościowe – wiążą się z aktualnym życiem społecznym oraz politycznym. Chory uważa się za osobę znaną, sławną, bogatą oraz wpływową. Urojenia wielkościowe nie zawsze dotyczą chorego, dosyć często odnoszą do rzekomego przodka osoby chorej.
  • Urojenia prześladowcze – osobie chorej wydaje się, że jest ścigana lub śledzona. Jest przekonana o podsłuchach, filmowaniu, ciągłej inwigilacji. Chory ma wrażenie, że inni chcą się go pozbyć, że grozi mu ciągłe niebezpieczeństwo.
  • Urojenia depresyjne – c hory przekonany jest o swojej małości, winie, grzeszności. Ciągle się oskarża oraz poniża. Urojenia depresyjne często łączą się z urojeniami hipochondrycznymi (w tym przypadku osoba z urojeniami twierdzi, że zachoruje na ciężką chorobą, taką jak nowotwór lub AIDS).
  • Urojenia owładnięcia – mają absurdalny charakter. Choremu wydaje się np. że jest sterowany za pomocą jakiegoś urządzenia lub internetu. Jest przekonany, że inni oddziałują na niego poprzez fale dźwiękowe, sygnały czy wszczepione pod skórę chipy. Osobie chorej wydawać się może także, że jego zachowanie kontrolowane jest z zewnątrz, np. przez hipnozę lub telepatię. Wydaje mu się, że stracił zdolność kierowania własnymi myślami ponieważ inna, obca siła narzuca mu własne sądy. Chory może twierdzić, że czuje się jakby ktoś czytał w jego głowie.
  • Urojenia ksobne – określane również jako urojenia odnoszące. Najczęściej towarzyszą paranoi. Chory przekonany jest, że każde, nawet neutralne wydarzenie dotyczy jego osoby, np. poczucie że inni rozmawiają na temat chorego, że patrzą prowokacyjnie w jego kierunku, śmieją się z niego czy też jest przedmiotem zainteresowana otoczenia.
  • Urojenia interpretacji – chory przekonany jest, że każde wydarzenie, każdy fakt ma swój szczególny cel. Należą tutaj przede wszystkim zaburzenia myślowe, które wynikają z nieprawidłowej oceny przyczyn oraz z wyciągania nieprawdziwych wniosków, np. urojenia zdrady (interpretowanie wszystkich zachowań partnera jako dowodu niewierności), urojenie ciąży lub też urojenie opętania.
  • Inne urojenia – wszelkie inne absurdalne przekonania chorej osoby, których nie da się sklasyfikować w wymienionych wyżej kategoriach, takie jak zniekształcenia ciała, zmienione relacje z ludźmi czy zmiana tożsamości (inne nazwisko, osobowość).

Ludzie w centrum miastaBiorąc pod uwagę strukturę (sposób łączenia między sobą absurdalnych myśli) wyróżnić można urojenia:

  • Proste – pojedyncze lub też rozwinięte o syntymimicznym lub katamimicznym charakterze. Stanowią prostą interpretację lub rozwinięcie dla innych objawów, między innym dla omamów.
  • Paranoidalne – są nieusystematyzowane i wielowątkowe. Biorąc pod uwagę stan dzisiejszej wiedzy są one zdarzeniami niemożliwymi, np. czytanie w myślach lub zdalne kontrolowanie poruszania się.
  • Paranoiczne – są usystematyzowane, tworzą zwarte konstrukcje myślowe. Charakterystyczne są dla paranoi, teoretycznie są możliwe do zaistnienia. Dotyczyć mogą, np. niewierności małżeńskiej, prześladowania czy też podsłuchiwania.
  • Niespójne – wypowiedzi osoby chorej są ze sobą niepowiązane, twierdzenia są absurdalne. Urojenia niespójne są charakterystyczne dla porażenia postępującego.
  • Oniryczne – są niekonsekwentne i zmienne, mocno angażują osobę chorą.

Przyczyny powstawania

Konieczne jest różnicowanie urojeń z innymi schorzenia. Przede wszystkim za pomocą badań obrazowych należy wykluczyć możliwość obecności zmian organicznych w mózgu, takich jak guzy, krwawienie czy też uraz. Uwagę trzeba zwrócić także na funkcjonowanie tarczycy oraz obecność ewentualnych zaburzeń hormonalnych, niedoborów witamin (głównie witaminy B12, niacyny, tiaminy oraz kwasu foliowego), zaburzeń metabolicznych oraz zatruć metalami ciężkimi. Urojenia mogą być również objawem chorób infekcyjnych, przede wszystkim boreliozy, choroby Creutzfelda-Jacoba, kiły i HIV, a także chorób neurodegeneracyjnych, główne Alzheimera, choroby Huntingtona, Parkinsona oraz stwardnienia rozsianego. Niektóre z typów urojeń pojawić się mogą w przypadku uzależnienia od alkoholu oraz od różnych substancji psychoaktywnych. Urojenia pojawić się mogą również w przebiegu zaburzeń afektywnych, np. w depresji.

Skomplikowane jest różnicowanie zwykłych urojeń od schizofrenii. Jednak w przypadku schizofrenii występujące urojenia są nieusystematyzowane, pojawiają się dodatkowe omamy oraz zaburzenia osobowości.

Leczenie urojeń

W leczeniu urojeń wykorzystuje się środki farmakologiczne, przede wszystkim leki przeciwpsychotyczne. Efekty stosowanego leczenia zależne są od współpracy chorego, jednak osoby te najczęściej nie są pozytywnie nastawione do terapii i leki przyjmują jedynie przez krótki czas. Z tego względu rokowania w przypadku urojeń najczęściej są niekorzystne. Psychoterapia i oddziaływanie psychologiczne pozwala na zmniejszenie nasilenia objawów, jednak istotnym problemem jest wytrwałość pacjenta i jego motywacja. Efekty terapii są niezależne od postaci choroby.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: