Dyslalia


Dyslalia jest zaburzeniem mowy polegającym na niewłaściwej realizacji fonemów, czyli najmniejszych elementów składowych wyrazów. Dyslalia uważana jest za nieprawidłowość w realizowaniu jednej, kilku lub nawet wszystkich głosek. W wypowiedziach zachowana jest melodia, akcent oraz rytm, lecz mowa jest zatarta, prawie niezrozumiała. Zgodnie z inną definicją  dyslalia jest opóźnieniem w przyswajaniu języka, co wiąże się z opóźnieniem wykształcania funkcji niektórych struktur mózgu.

Dyslalie można podzielić na kilka typów w zależności od pewnych kryteriów. Pod względem kryteriów objawowych dzieli się ją na:

  • dyslalię głoskową – charakteryzuje się nieprawidłowym wypowiadaniem niektórych głosek, opuszczaniem ich lub zastępowaniem przez inne,
  • dyslalię sylabową – polegającą na opuszczaniu lub wstawianiu niektórych sylab,
  • dyslalię wyrazową – nieprawidłowe wymawianie niektórych wyrazów mimo prawidłowego wymawiania wszystkich głosek znajdujących się w danym wyrazie,
  • dyslalię wyrazową – nieumiejętność budowania zdań z wyrazów.

Usta kobietyPod względem objawów wyróżnia się:

  • sygmatyzm, czyli seplenienie polegające na nieprawidłowym wymawianiu niektórych głosek,
  • rotacyzm – polega na przejściu określonej głoski w danej pozycji w głoskę r,
  • kappacyzm – nieprawidłowe wymawianie głosek tylnojęzykowych zwartych (k oraz ki),
  • gammacyzm – nieprawidłowe wymawianie głosek tylnojęzykowych zwartych (g, gi, h oraz hi),
  • lambdacyzm – niewłaściwe wypowiadanie głoski l,
  • betacyzm – nieprawidłowe wymawianie głoski b,
  • mowa bezdźwięczna – jest to zaburzenie polegające na niewymawianiu głosek dźwięcznych,
  • inne odchylania od artykulacji normalnej.

Pod względem ilości zniekształconych głosek wyróżnia się dyslalię:

  • jednoraką – jest to niewłaściwe wymawianie tylko jednego fonemu,
  • wieloraką – można o niej mówić, gdy kilka lub kilkanaście fonemów jest wypowiadanych nieprawidłowo,
  • całkowitą – jest to wadliwa wymowa w obrębie kilku sfer artykulacyjnych.

Natomiast pod względem przyczyny wyróżnia się dyslalię:

  • funkcjonalną – nieprawidłowe wymawianie głosek z jednoczesnym brakiem uszkodzeń w budowie aparatu artykulacyjnego,
  • organiczną – charakteryzuje się niewłaściwą budową peryferyjnego narządu artykulacyjnego, w tym rodzaju dyslalii występują uszkodzenia takie jak niedosłuch, anomalie w uzębieniu oraz budowie jamy ustnej, języka i podniebienia,
  • motoryczną – jest zaburzeniem przewodnictwa ośrodkowego,
  • sensoryczną – jest zaburzeniem przewodnictwa wstępującego,
  • pochodzenia ośrodkowego – jej przyczyną jest nieprawidłowe funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego,
  • pochodzenia obwodowego – charakteryzuje się niewłaściwą budową receptora słuchowego lub też obwodowego narządu artykulacyjnego.

Przyczyny powstawania

Przyczyny powstawania dyslalii dzieli się na kilka grup:

  1. Zmiany anatomiczne aparatu artykulacyjnego, wśród których wymienić można:
    • nieprawidłową budowę podniebienia,
    • nieprawidłową budowę języka,
    • anomalie zębowe, głównie diastema, protruzja, retruzja,
    • zniekształcenia zgryzu – przodozgryz, tyłozgryz oraz zgryz otwarty,
    • skrzywienie przegrody nosowej,
    • polipy,
    • przerost śluzówki nosa,
    • przerost trzeciego migdałka.
  2. Nieprawidłowość w funkcjonowaniu narządów mowy:
    • problemy z koordynacją pracy wiązadeł głosowych z artykulacją nasady,
    • mniejsza sprawność warg oraz języka,
    • tak zwane infantylne połykanie, czyli brak pionizacji języka,
    • zakłócenia w pracy zwierającego pierścienia gardłowego,
    • nieprawidłowości w pracy mięśni przywodzących oraz napinających wiązadła głosowe.
  3. Niewłaściwa budowa i nieprawidłowe funkcjonowanie narządu słuchu:
    • zaburzenia w analizie i syntezie słuchowej,
    • głuchota lub osłabione słyszenie,
    • zaburzenia słuchu fonematycznego,
    • wybiórcze upośledzenie słuchu.
  4. Niewłaściwa praca ośrodkowego układu nerwowego.
  5. Niesprzyjające do nauki mowy warunki:
    • niewłaściwa stymulacja mowy lub jej brak,
    • niewłaściwe wzorce wymowy,
    • zła atmosfera,
    • nieprawidłowa postawa rodziców oraz zły styl wychowywania.
  6. Opóźnienie w rozwoju psychomotorycznym i emocjonalnym dziecka.
  7. Podłoże psychiczne.

Leczenie dyslalii

W uproszczeniu można powiedzieć, że leczenie dyslalii polega głównie na zastępowaniu błędnie wypowiadanych dźwięków tymi prawidłowymi. W tym celu prowadzi się terapię mającą pomóc w wykształceniu umiejętności prawidłowego wypowiadania dźwięków. Konieczna jest wówczas pomoc logopedy. Jeśli natomiast przyczyną dyslalii jest uszkodzenie lub nieprawidłowe rozwinięcie narządu artykulacyjnego, w celach leczniczych wykorzystuje się zabiegi chirurgiczne mające przywrócić odpowiedni kształt tych narządów.

Ważnym elementem terapii w dyslalii są ćwiczenia, głównie:

  • poprawianie sprawności motorycznej narządów mowy,
  • współpraca rodziny i szkoły ze specjalistą,
  • poprawa pozycji artykulacyjnych narządów mowy,
  • doskonalenie wymowy polegające na poprawie wypowiadania poszczególnych głosek w izolacji oraz w łączeniu głosek w strumień mowy,
  • ćwiczenie artykulacji monitorowane słuchowo, wzrokowo oraz dotykowo,
  • trening słuchowy polegający na odróżnianiu dźwięków prawidłowych i zaburzonych.
VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: